Rian van Rijbroek’s optreden in Nieuwsuur getoetst

Het bezoek van Rian van Rijbroek, ‘expert cyberveiligheid’ en ‘schrijver van het boek De wereld van Cybersecurity en Cybercrime’ aan het televisieprogramma Nieuwsuur op 29 januari 2018 heeft veel losgemaakt. In het programma werd aandacht besteed aan de DDOS aanvallen op internetdiensten van verschillende bedrijven, zoals de Belastingdienst, ING, ABN AMRO, Rabobank en KPN. Van Rijbroek’s uitlatingen over naderend cyberonheil deden tal van autoriteiten op dit gebied over elkaar heen buitelen om het tegenovergestelde te beweren van wat zij vertelde. Hiernaast bleek een paar dagen later dat het boek dat zij samen met Willem Vermeend had geschreven op diverse plaatsen plagiaat pleegde. Moeilijk te volgen verhaal en een boek met geplagieerde teksten. Nieuwsuur distantieert zich dan ook van het interview met Van Rijbroek, zoveel is duidelijk. Zowel haar uitspraken als haar boek moeten het ontgelden:

De vraag is natuurlijk of het verhaal van Van Rijbroek helemaal is verzonnen, of dat Nieuwsuur om andere redenen gemeend heeft het verhaal te moeten ontkrachten.

Wat is er bijzonder aan deze DDOS aanvallen?

De eerste vraag is natuurlijk, wie het kan zijn die deze DDOS aanvallen uitvoert. Van Rijbroek:

De aanvallen zijn .. je ziet vanaf eh .. eind 2013 zie je bepaalde trend de aanvallen zijn groter, geavanceerder en het lijkt erop alsof iemand de beveiliging van de banken in dit geval, van de Belastingdienst in dit geval, aan het testen is. Dat eh .. daar eh .. ja je kunt nooit eh .. met zekerheid zeggen wie daar achter zit maar je zag dat er codes bij banken binnenzaten, Russische en Iraanse codes, en Noord-Korea. Er wordt gedacht aan hackersgroepen uit die drie landen.

Van Rijbroek suggereert zelf betrokken te zijn bij de analyse van de DDOS aanvallen. Dat zou dan bij de ING Bank, ABN AMRO, Rabobank of Belastingdienst geweest moeten zijn. De ‘codes’ waarover ze spreekt zouden dan al IP-adressen moeten zijn, of regionale informatie in een HTTP request.

Geldautomaten spuwen geld uit

Op de vraag, wat het doel geweest kan zijn van de hackers die de DDOS aanval hebben uitgevoerd antwoordde Van Rijbroek het volgende.

Ik eh gaf al aan dat hackers de beveiligingssystemen aan het testen zijn, dit is een vooraanval van iets groots dat gaat komen. En wat gaat dan komen, we hebben nu recent de afgelopen dagen en dat is eh informatie die ik eh vandaag heb doorgekregen van een veiligheidsdienst, hebben [we? ze? er?] mee te maken gehad en daar hebben [ze? we?] hetzelfde patroon gezien in de VS dus ook deze testaanvallen hebben uitgevoerd en nu zijn [ ] hebben diverse geldautomaten geld uitgespuugd op bepaalde tijdstippen en die zijn door geldezels zijn dat is dat geld opgehaald.

Kan dat kloppen? Geldautomaten die geld uitspugen? Bij nazoek blijkt het van wel en zelfs heel recent, met geldautomaten die zo te zien ook in Nederland worden gebruikt. Al sinds 2013 wordt over gehackte geldautomaten gesproken en fabrikanten Nixdorf en NCR waarschuwen hiertegen volgens Reuters. Geografisch zijn Taiwan, de VS en Duitsland aan de beurt geweest en worden veel Nederlandse geldautomaten in Duitsland door Nixdorf gemaakt. De laatste waarschuwing stamt van 29 januari 2018, de dag van het interview met Van Rijbroek. De waarschuwing van Van Rijbroek lijkt dan ook relevant en terecht.

Mobiele telefoons zijn heel gemakkelijk te hacken

Op de vraag hoe je jezelf kunt beschermen als je gebruik maakt van mobiel bankieren zodat er niet iets gebeurt met je gegevens of je geld geeft Van Rijbroek het volgende antwoord:

Ik zou in ieder geval als ik in zou loggen bij een bank zal ik .. zou ik het al doen via .. je kunt tegenwoordig inloggen of via VPN of via de beveiligde modus zoals bijvoorbeeld eh .. bij Apple, dan zou ik niet eh .. via de mobiele telefoon doen want mobiele telefoons .. ja die zijn gewoon heel gemakkelijk te hacken, locatiehacken, ook niet op een openbare .. ik zou [zelf geen app van bank op mijn telefoon zetten]. Ik zou .. als ik eh .. ik zou, als ik dus zeg maar zou bankieren met mijn gegevens zou ik zorgen dat ik dat op een computer doe die op een kabel is aangesloten dus ook niet op een wifi netwerk want die zijn ook gemakkelijk over te nemen en te hacken dus ik zou daar toch eh wel voor opletten.

Het antwoord van Van Rijbroek is (alweer) wat moeilijk te volgen, mogelijk omdat ze verschillende onderwerpen in haar antwoord wil verwerken en halverwege haar verhaal wordt geïnterrumpeerd, maar de stellingen “mobiele telefoons zijn heel gemakkelijk te hacken” en “wifi netwerken zijn gemakkelijk over te nemen” steken er wel bovenuit. Kan dat eenvoudig, smartphones hacken en op die manier de gebruiker geld of informatie ontfutselen?

De uitspraak over mobiele telefoons lijkt niet te passen bij moderne Apple- en Android telefoons. Zoveel geeft Van Rijbroek ook zelf al aan (“beveiligde modus [..] van Apple”). Ze zal het dus over andere telefoons hebben gehad. Wikipedia laat zien dat meer dan de helft van de Android gebruikers een verouderd besturingssysteem gebruiken. En Android vormt 74% van de telefoonmarkt. Dat maakt dat alleen al in Nederland meer dan 6 miljoen mensen met een hackbare Android telefoon rondlopen. En voor Android zijn veel, heel veel ‘exploits’ en ‘hacks’. Lijkt erop alsof Van RIjbroek hier niet per se verkeerd zit, maar misschien een ongenuanceerd beeld probeert over te brengen.

Wifi netwerken zijn gemakkelijk over te nemen

Op de vraag hoe je veilig kunt bankieren adviseert Van Rijbroek om geen gebruik te maken van wifi netwerken “omdat die gemakkelijk zijn over te nemen”. Heeft ze daar gelijk in? Daar hoeven we denk ik niet al te lang over nadenken: bankieren via een wifi access point is vragen om problemen:

Conclusie

Van Rijbroek’s optreden in het NOS programma Nieuwsuur kwam weinig vertrouwenswekkend over met een hakkelend en wat gerepeteerd klinkend verhaal waarbij Van Rijbroek met enig regelmaat de draad leek kwijt te zijn. Toch lijkt er na enig Googelen inhoudelijk niets mis met de gegeven informatie: geldautomaten worden inderdaad in de landen om ons heen gehackt en de geldautomaten in Nederland lijken van hetzelfde fabrikaat als die in Duitsland worden gebruikt. Meer dan 6 miljoen Nederlanders lijken met een hackbare Android telefoon rond te lopen en veel wifi toegangspunten zijn eenvoudig over te nemen. Blijft over de vraag of Van Rijbroek de kennis uit eerste hand heeft, of het nieuws heel goed volgt. Op basis van haar uitspraken in Nieuwsuur wijst niets erop dat ze kennis uit eerste hand heeft opgedaan, maar juist alle informatie van horen zeggen heeft. Ze lijkt handig in het combineren van stukjes informatie tot iets wat op een antwoord lijkt.

Updates

  1. In de podcast van De Technoloog | BNR van 17 januari noemt Van Rijbroek in bijna iedere zin voorbeelden uit bronnen die ze soms bij name noemt. Dat verklaart mogelijk waarom de bronvermeldingen in haar boek zo haperen: het redactieteam heeft het waarschijnlijk gewoon opgegeven om alle bronnen erbij te zoeken. Haar ‘boekenwijsheid’ is echter opvallend.
  2. Ik lees net via Twitter een artikel van Joost Schellevis die stelt dat “informatie uit de echte wereld [door Van Rijbroek] aan elkaar [wordt] geknoopt en door de blender gehaald”.
  3. Marcel van den Berg heeft een CV-onderzoek gedaan naar Rian van Rijbroek. Het resultaat is ontluisterend. De titel van zijn blog-entry “Nieuwsuur liet nep cybersecurityspecialist uitleg geven over DDoS-aanvallen Nederlandse banken” is veelzeggend en Vermeend lijkt er tot zijn nek in verwikkeld.
  4. Alexander Klöpping verwoord zijn gedachten in zijn blog in vijf punten.
  5. Politie arresteert 18-jarige Oosterhouter op verdenking van de DDOS aanvallen.
  6. Volkskrant gaat in gesprek met de 18-jarige MBO scholier Jelle S. die achter de massale DDOS aanvallen blijkt te zitten. Hij zegt botnets te ‘huren’ en demonstreert dit aan de redactie van de Volkskrant door de internetaansluiting van de Volkskrant tijdelijk over te belasten.

Meer waddeneilanden dan je wist!

Wij komen met regelmaat op Texel, het eerste en grootste van de Nederlandse waddeneilanden. Onze kinderen kennen het ‘TVTAS’ ezelsbruggetje. Maar wist je dat die sinds een tijdje niet meer klopt, dat het eigenlijk ‘NTVTAS’ zou moeten zijn? En welke eilanden komen er na Schiermonnikoog? En hoe heten die zandplaten die tussen de eilanden verstopt liggen? Vandaag maar eens een onderzoekje gedaan. Er zijn meer dan 50 waddeneilanden waar meer dan 80 duizend mensen wonen!

Noorzee- en waddeneilanden

“Waddeneilanden,” zegt Wikipedia, “liggen in de Noordzee, ten noorden van Nederland en Duitsland en ten westen van Denemarken. Tussen de eilanden en het vasteland ligt de Waddenzee. Het grootste eiland is het Nederlandse Texel, gevolgd door het Deense Rømø en het Duitse Sylt. Sylt heeft met ongeveer 21.000 inwoners de grootste bevolking van alle eilanden.” Huh? Maar de Waddenzee lag toch zo’n beetje tussen Den Helder en Termunterzijl? Nee dus: “de Waddenzee (Fries: Waadsee, Duits: Wattenmeer, Deens: Vadehavet) is de binnenzee tussen de Waddeneilanden en de Noordzee aan de ene kant, en aan de andere kant het vasteland van Nederland, Duitsland en Denemarken.”

Er wordt onderscheid gemaakt tussen eilanden en zandplaten. Eilanden staan (bij gemiddeld hoog water) voor tenminste 1,6 km2 boven water. Wikipedia: “Als de platen droogliggen kan er zich zand afzetten, waardoor ze steeds hoger worden. Sommige platen kunnen zo groeien dat ze alleen nog bij springvloed onder komen te staan of bij extreem hoogwater. Zo kunnen ze uitgroeien tot kleine eilanden.”

Door de wind en de zee is er een hoop beweging in de Waddenzee. Zandplaten groeien, verkleinen en verplaatsen, eilanden ontstaan en verdwijnen. Het meest recente nieuwe eiland is het Duitse Kachelotplate, dat in 2003 ontstond. Gaswinning lijkt daar overigens geen rol bij te spelen.

In de tabel hieronder heb ik alle eilanden en zandplaten in de Waddenzee opgenomen. Veel eilanden zijn gewoon wat je zou verwachten: een stuk land in zee, huizen erop, strand en toegankelijk per veerboot. Maar er zijn er, die met een dijk toegankelijk zijn. Of waar héél weinig mensen wonen. Of slechts ééntje.

Nr Naam Type Land Oppervlakte Inwoners
1 Noorderhaaks Eiland Nederland 4 km² 0
2 Texel Eiland Nederland 161 km² 13614
3 Vlieland Eiland Nederland 36 km² 1072
4 Richel Zandplaat Nederland < 1 km² 0
5 Griend Zandplaat Nederland < 1 km² 0
6 Terschelling Eiland Nederland 86 km² 4832
7 Ameland Eiland Nederland  59 km²  3617
8 Rif Zandplaat Nederland < 1 km² 0
9 Engelsmanplaat Zandplaat Nederland  < 1 km² 0
10 Schiermonnikoog Eiland Nederland  44 km² 914
11 Simonszand Zandplaat Nederland  < 1 km² 0
12 Rottumerplaat Eiland Nederland 8 km²  0
13 Rottumeroog Eiland Nederland  3 km² 0
14 Borkum Eiland Duitsland 31 km²  5225
15 Lütje Hörn Zandplaat Duitsland  < 1 km²  0
16 Kachelotplate Eiland (2003) Duitsland  6 km²  0
17 Memmert Eiland Duitsland  5 km²  0
18 Juist Eiland Duitsland  16 km²  1.589
19 Norderney Eiland Duitsland 26 km² 5.875
20 Baltrum Eiland Duitsland  7 km²  617
21 Langeoog Eiland Duitsland  20 km²  1.757
22 Spiekeroog Eiland Duitsland 18 km² 773
23 Wangerooge Eiland Duitsland 5 km²  1.055
24 Minsener-Oldoog Eiland Duitsland 4 km² 0
25 Mellum Eiland Duitsland 8 km²  0
26 Langlutjen I & II Eilanden Duitsland 3 km²  0
27 Neuwerk Eiland Duitsland 3 km²  33
28 Scharhörn Zandplaat Duitsland < 1 km²  0
29 Nigehörn Zandplaat Duitsland < 1 km²  0
30 Trischen Eiland Duitsland 3 km²  1
31 Blauort Zandplaat Duitsland < 1 km²  0
32 Pellworm Eiland Duitsland 37 km²  1158
33 Nordstrand Schiereiland Duitsland 40 km²  2218
34 de Halligen (10) Eilandengroep Duitsland 23 km²  256
35 Amrum Eiland Duitsland 20 km²  2300
36 Föhr Eiland Duitsland 82 km²  8600
37 Sylt Schiereiland Duitsland 99 km²  21000
38 Rømø Schiereiland Denemarken 130 km²  1000
39 Mandø Schiereiland Denemarken 8 km²  30
40 Fanø Eiland Denemarken 56 km²  3207
41 Langli Zandplaat Denemarken < 1 km²  0

Zaagtafels bekeken

Ik heb een onderzoekje gedaan naar een goede verplaatsbare zaagtafel om plaatmateriaal nauwkeurig op maat te kunnen zagen. Het plaatmateriaal dat ik gebruik heeft standaard afmetingen van 61×122 cm. Ik wil stukken kunnen zagen van ruwweg 1 tot 60 centimeter breedte, tot op de tiende millimeter nauwkeurig.

Om plaatmateriaal van 122 cm in willekeurige stukken te kunnen zagen is idealiter een maximale zaagbreedte van de helft, 61 cm, noodzakelijk. Je kunt tenslotte het plaatmateriaal omdraaien om een klein stukje te zagen. Maar meestal gaan er kleinere stukken van de plaat af dan 61 cm, dus met een wat kleinere maximale breedte is ook goed te werken.

Ik vind het niet erg om de instellingen nog een keer na te moeten meten, als de zaagsnede maar nauwkeurig op de geplande plek komt. Als het een beetje kan zou ik verplaatsbaarheid waarderen. Ik heb de volgende zaagtafels bekeken:

  • De Bosch PTS 10 heeft een dubbel klemmende parallelgeleider van 0 tot 18 centimeter. De tafelverbreder heeft parallelaanslag waarmee materiaal van 14 tot 52 centimeter kan worden gezaagd. Stevige standaard maar mobiele standaard is wiebelig en kost extra. Alleen standaard dikte zaagbladen en niet voor een groefzaag en dus geen mogelijkheid tot het maken van tandverbindingen. Prijsgunstig (ca. 350 euro)
  • De Makita 2704 lijkt een perfecte machine in alle opzichten, behalve misschien de prijs. Een glad werkoppervlak, veel instelmogelijkheden en een dubbelklemmende parallelgeleider. Heel prijzig
  • De Metabo TS254 heeft de beste eigenschappen en is iets goedkoper dan de Makita 2704. Handig inklapbaar onderstel
  • De DeWalt DW744XP is niet meer leverbaar en dat is jammer, want de tandheugelgestuurde parallelgeleider behoort tot de absolute top

In de categorie ‘superieure verplaatsbaarheid’ zijn er drie interessante opties, die evenwel allemaal flink aan de prijs zijn:

  • De Makita MLT100 oog professioneel en stevig. Gebruik van een groefzaag (‘dado’) behoort tot de mogelijkheden. De parallelgeleider klemt maar aan één kant en dat helpt een precieze parallelgeleiding niet. Met tafelverbreding is een maximale breedte van het te zagen materiaal van zo’n 70 centimeter mogelijk. Stevig aan de prijs (ca. 600 euro)
  • De Metabo TS216 is inklapbaar, lichtgewicht en gemakkelijk verplaatsbaar. De parallelaanslag klemt op beide zijden. De maximaal instelbare breedte van de parallelgeleider is niet meer dan een centimeter of dertig. De grotere broer, de TS254, is zwaarder maar heeft, net als de MLT100, een tafelverbreding waar de parallelgeleider op vastklemt. De TS216 is gemiddeld geprijsd
  • De DeWalt DW745 (ca. 600 euro) en de Bosch GTS10 hebben vergelijkbare eigenschappen. De GTS10 heeft de mogelijkheid voor een groefzaag van 1,27 cm en een maximale instelbare breedte van 45 centimeter voor de parallelgeleider; de DW745 kan werkstukken tot 40 cm aan. De GTS10 heeft een stevig onderstel

In de volgende tabel heb ik de bevindingen weergegeven. Het valt me op dat alle merken niet heel transparant zijn over de maximale breedte waarop je de parallelgeleider in kunt stellen, terwijl dat in mijn ogen één van de belangrijkste kenmerken van de zaagtafel is. De Bosch PTS 10 is de enige zaagtafel met twee parallelgeleiders: tot een breedte van 15 centimeter gebruik je de ene, en wil je breder zagen dan gebruik je een hulpstuk van de tafelverbreder. Bij alle andere zaagtafels wordt de parallelgeleider ook op de tafelverbreding toegepast. De Makita MLT100 is de enige zaagtafel met een parallelgeleider die slechts aan één kant vastklemt. Bij de andere zaagtafels klemt de parallelgeleider aan beide kanten, zodat er geen beweging in komt bij het zagen. Niet alle tafels worden standaard met een onderstel geleverd. De onderstellen zijn verschillend van kwaliteit: de meeste zijn stabiel genoeg, maar sommige kun je heel handig opklappen zodat de zaagtafel gemakkelijk verplaatst of opgeborgen kan worden. De Makita MLT100 en de Metabo TS254 zijn de enige zaagtafels waar je met de parallelgeleider een plaat van 61×122 cm kunt halveren.

Merk en type Prijs Zaagbreedte Zaagdiepte Opmerkingen
Bosch PTS 10 € 369,- 15 cm/52 cm 7,5 cm + Parallelgeleider dubbelklemmend
+ Inclusief stabiel onderstel
– Parallelgeleider tot 18 cm
– Niet geschikt voor brede groefzaag
Makita 2704 € 950,- 63 cm 9,3 cm + Parallelgeleider dubbelklemmend
+ Veel scherpstelmogelijkheden
– Behoorlijk aan de prijs
Metabo TS254 € 893,- 63 cm 8,7 cm + Parallelgeleider dubbelklemmend
+ Inklapbaar onderstel
DeWalt DW744 1000 62 cm + Parallelgeleider tandheugelsysteem
+ Geschikt voor groefzaag
– Niet meer leverbaar (tweedehands?)
Makita MLT100 € 513,- 63 cm 9,1 cm + Geschikt voor brede groefzaag
– Parallelgeleider enkelklemmend
– Werkblad niet vlak
Met onderstel € 620,-
Metabo TS216 € 565,- 42 cm 6,3 cm + Parallelgeleider dubbelklemmend
Met onderstel € 592,-
DeWalt DW745 € 633,- 50 cm 7,7 cm + Parallelgeleider dubbelklemmend
– Niet geschikt voor brede groefzaag
Bosch GTS10 € 739,- 45 cm 7,9 cm + Parallelgeleider dubbelklemmend
+ Geschikt voor brede groefzaag
Met onderstel € 950,-

De foto’s hieronder geven de zaagtafels in uitgeklapte toestand weer en zoveel mogelijk zonder onderstel.

Het kiezen van een nauwkeurige, veelzijdige zaagtafel die ook nog eens niet al te veel ruimte inneemt is moeilijk. De prijs speelt natuurlijk een belangrijke rol en dan moet je vaststellen dat de duurdere types betere prestaties kunnen leveren dan de iets goedkopere. Toch is prijs geen garantie voor een betere kwaliteit; de duurdere Makita MLT100 legt het toch af tegen de Bosch PTS 10.

‘Tegelijk groen’ zorg voor verharding fietsersmentaliteit in de Stad

In de stad Groningen hebben fietsers sinds enkele jaren op diverse kruispunten met verkeerslichten gelijk groen. Dit zorgt voor een merkbaar snellere verkeersdoorstroming en de wachttijd voor fietsers (en hiermee het overige verkeer) wordt sterk verkort omdat fietsers niet meer op elkaar hoeven wachten. Het directe gevolg van ‘gelijk groen’ is echter ook dat de normale voorrangsregels op dat moment weinig betekenis meer hebben. Volgens de gemeente Groningen is ‘gelijk groen’ vooral “een verkeersveilige oplossing”. Maar ik denk dat ‘gelijk groen’ ook een mentaliteitsverandering van fietsers in de Stad tot gevolg heeft, waarin fietsers ook in andere situaties op zoek gaan naar een voor hen veilige en snelle manier om door het verkeer te laveren. Op termijn zou ‘gelijk groen’ wel eens een veel mindere verkeersveilige oplossing kunnen zijn in alle andere verkeerssituaties dan op kruispunten met verkeerslichten. Ik zeg hier ‘op termijn’, maar bedoel daar eigenlijk nu al mee.

IMG_1033

Enkele jaren terug fietste ik met een collega voor het eerst over het kruispunt Europaweg-Griffeweg. Toen de verkeerslichten op groen sprongen zei mijn collega: “geen oogcontact maken met de fietsers die van rechts komen en hard doorfietsen.” En op die manier zag ik vanuit mijn ooghoeken diverse fietsers van rechts op het laatste moment in de remmen hangen om een botsing met ons te vermijden. En eenmaal zelf in zo’n situatie gezeten herken je het gedrag bij andere fietsers meteen: elke keer als ik het kruispunt Hereweg-Zuiderpark passeer zie ik hele hordes fietsers pogen om zonder enig oogcontact zo snel mogelijk de kruising nemen. Meestal direct succesvol, soms met wat verbale ondersteuning zoals “ik heb voorrang hoor”. En in de binnenstad zelf zie je veelvuldig dezelfde truuk, ook al zijn daar de verkeerstekens wél eenduidig. Op de kruising Radesingel-Trompstraat bijvoorbeeld hebben fietsers die van de Trompstraat vanaf de Trompbrug komen haaietanden op de weg en moeten dus wachten op het verkeer op de Radesingel. Maar ik heb nog nooit een fietser voorrang zien geven: geen enkele fietser zal een andere fietser ook wanneer de verkeersregels opperduidelijk zijn onvoorwaardelijk voorrang verlenen. Auto’s is anders: daar werkt de ‘recht voor je kijken’ aanpak veel minder goed bij.

Ik ben er al jaren van overtuigd dat fietsers in Stad steeds meer een verkeersgroep wordt die het onderling niet zo nauw met de verkeersregels neemt. Nee, sterker, de verkeersregels altijd zo uitlegt dat er zo weinig mogelijk gestopt hoeft te worden. Ik denk dat ‘gelijk groen’ een handje helpt om de mentaliteit van fietsers te verharden. En ik denk dat we in een fase zitten waarin fietsers ook andere weggebruikers ‘opvoeden’ om hen de ruimte te geven.

Vervalsen van testresultaten

Volkswagen is betrokken bij één van de ergste milieuschandalen in de autoindustrie tot heden en de kans is groot dat ze het als merk niet overleven. Onderzoek van de Amerikaanse EPA heeft uitgewezen dat de software van “four-cylinder Volkswagen and Audi diesel cars from model years 2009-2015” de dieselmotoren voorzichtiger en zuiniger laat draaien tijdens emissietesten en “[t]his results in cars that meet emissions standards in the laboratory or testing station, but during normal operation, emit nitrogen oxides, or NOx, at up to 40 times the standard“. Ik heb geen VW diesel en er nog nooit eentje gehad ook. Maar ik begrijp het testvak heel goed en kan me goed voorstellen hoe deze situatie is ontstaan. En ook wat de gevolgen gaan zijn, ondanks de panische pogingen van Volkswagen om de hele situatie onder controle te krijgen.

Volkswagen heeft, aldus het rapport van de EPA, een reeks automodellen, variërend van Beetle, Golf, Passat en Audi A3, voorzien van motormanagementsoftware dat rekening houdt met testomstandigheden en onder die omstandigheden de motor beduidend ‘schoner’ laat draaien. Dit heeft tot gevolg dat deze dieselmotoren tijdens de testen heel goed scoren, maar bij werkelijk gebruik tot 40 keer de toegestane uitstoot geven. Dat heeft ervoor gezorgd dat bij alle officiële testen deze motoren tot schoonste in hun klasse zijn uitgeroepen, een gegeven waarmee Volkswagen jaren heeft geadverteerd.

Gisteren reden we in Duitsland en hoorden we op de radio de Duitse stand van zaken rondom dit ‘softwareprobleem’, aldus de radio-DJ. Het zou gaan om wereldwijd “10 miljoen auto’s en de eigenaren hiervan zouden gratis een software update krijgen om de softwarefout te herstellen.” Dat is ook een manier om paniek te voorkomen. Het vervalsen van testresultaten is echter geen ‘softwarefout’ maar een doelbewuste poging de auto’s in de testen beter naar voren te laten komen dan in het werkelijke gebruik mogelijk zou zijn. ‘Vapourware’ is de term.

Wat mogen we verwachten als resultaat van deze fraude:

  • De media probeert dit gegeven zo lang mogelijk uit te melken en zal iedere softwarefout interpreteren als ‘net zoals Volkwagen’
  • De EPA gaat ook andere merken en types auto’s aan de tand voelen en tot de conclusie komen dat er nog veel meer gesjoemeld is
  • De Nederlandse Belastingdienst zal in eerste instantie niet moeilijk doen, maar dan onder druk van de EU besluiten tot naheffing op de ‘vieze diesels’ en de bijtelling met terugwerkende kracht verhogen
  • Volkswagen zal verantwoordelijk worden gehouden voor de extra vervuiling en extra bijtelling en zal de auto eigenaren moeten compenseren. Verschillende advocatenkantoren zullen hier collectieve rechtszaken voor beginnen
  • De consument zal geen genoegen nemen met een software update waarmee de testresultaten nu niet meer worden vervalst, hij zal de schone diesel willen waarvoor hij heeft betaald. Na de software update zijn alle Volkswagens ‘vieze diesels’ geworden met een 40 keer hogere uitstoot dan wettelijk toegestaan. Het gevolg is dat Volkswagen grote investeringen moet doen in álle auto’s die zijn voorzien van de gewraakte software. Deze aderlating zal Volkswagen niet te boven komen

Haal de popcorn maar uit de kast!

 

 

 

De Fermi Paradox

Afgelopen week kwam in de auto het onderwerp ‘buitenaardsen’ bij de kinderen op. En waar die dan wonen, op Mars ofzo. En dat er nog wel meer planeten moesten zijn bij andere sterren. Als ouder herinnerde ik me de Fermi paradox enigszins, die bekend staat als de vraag van Enrico Fermi, “waar is iedereen?”. Een goed excuus om de details nog een keer boven te halen van één van de grootste vraagstukken waar de wetenschap mee worstelt: “Is er intelligent leven op andere planeten?”

Het heelal is groot. Naar alle waarschijnlijkheid, volgens natuurkundige wetten die we nog niet begrijpen, oneindig groot. Het heelal bevat een eindig, maar nog steeds onvoorstelbaar groot aantal melkwegen. Eén van die melkwegen is de onze. Iedere melkwegstel bevat een eindig, maar echt onvoorstelbaar groot aantal zonnestelsels: een ster met nul of meerdere planeten die eromheen cirkelen. In onze eigen melkweg bevinden zich tussen de 100 en 400 miljard sterren. Er zijn naar schatting 250 miljard melkwegen in het gehele heelal. En dat maakt dat er tussen de 1022 en 1024 sterren bestaan. In vergelijking, dat zijn 10.000 sterren voor iedere korrel strandzand op aarde.

Niet alle sterren zijn van het type ‘zon’ en niet alle zonnen hebben een ‘aarde-achtige’ planeet om zich heen cirkelen. De meest conservatieve tellingen stellen dat 1% van de sterren een min-of-meer bewoonbare planeet heeft en dat maakt dat er naar schatting 100 ‘aarde-achtige’ planeten bestaan voor iedere korrel zand op aarde. Dat zijn heel veel mogelijke plaatsen waar intelligent leven kan ontstaan, heel veel planeten waar een intelligente beschaving op zou kunnen (hebben) bestaan.

Op hoeveel planeten van het type ‘aarde’ kan intelligent leven bestaan? De schattingen lopen hier weer uiteen, maar gegeven een voldoende lange tijdspanne, zou er op 1 op de 100 ‘aarde-achtige’ planeten intelligent leven kunnen zijn. Als we dan naar onze eigen melkweg kijken dan verwachten we alleen hier al 100.000 planeten met intelligente beschavingen. 100.000.

Er zijn verschillende organisaties die actief en intensief zoeken naar signalen van beschavingen op andere planeten. SETI is de bekendste. En de gezelligste, als we de Nederlandse tak mogen geloven. Als we gelijk hebben met 100.000 beschavingen en een fractie hiervan zendt (net als wij) signalen uit om contact te leggen met andere beschavingen dan zou je verwachten dat er al contact is geweest. Maar dat is niet zo. We hebben geen enkel signaal van buiten opgevangen. Geen hik.

Onze aarde is 4,54 miljard jaar oud. We zijn een planeet met een gemiddelde leeftijd. Dat betekent dat er ook veel oudere planeten zijn. De beschaving van een planeet van 6 miljard jaar oud zou wel eens 1,5 miljard jaar vóór kunnen lopen op de beschaving van de aarde. Je zou verwachten dat die beschaving in 1,5 miljard jaar het probleem van goedkoop ruimtereizen heeft opgelost en de hele melkweg bezocht en bevolkt heeft. We zouden in elk geval sporen van hun bezoek aan de aarde gevonden moeten hebben. Maar dat hebben we niet. Dit vormt de kern van de Fermi-paradox: er zijn genoeg planeten waar leven op heeft kunnen ontstaan en veel planeten hebben tijd genoeg gehad om intelligente beschavingen voort te brengen die hele melkwegen bevolkt moeten kunnen hebben. Waar is iedereen?

De Fermi-paradox heeft geen oplossing of antwoord, maar voldoende speculatie en gissingen, die in twee kampen vallen:

  • Er zijn geen sporen en signalen gevonden van buitenaardse beschavingen, omdat er geen buitenaardse beschavingen zijn
  • Er zijn buitenaardse beschavingen, maar er zijn logische verklaringen voor waarom we niets van hen hebben gehoord

Econoom Robin Hanson heeft in 1996 een artikel geschreven getiteld The Great Filter – Are We Almost Past It?, dat nog steeds het centrale werk in het eerste kamp vormt. Samengevat stelt het, dat het ontstaan van een beschaving samenhangt met een aantal onwaarschijnlijke gebeurtenissen (filtersdie maken dat er ofwel op heel weinig planeten leven kan ontstaan, of dat een beschaving na een bepaalde tijd niet meer kan overleven. Bijvoorbeeld omdat de vaardigheid om grootschalig ruimtereizen te maken meestal naijlt op overbevolking en klimaatveranderingen: de planeet is ‘op’ voordat de bewoners ervan kunnen ‘ontsnappen’. Maar Hanson is slechts één van de velen met een theorie.

Eén van mijn favoriete SF-auteurs, Alastair Reynolds, gebruikt de Fermi Paradox en het filter vaak als thema in zijn boeken. En ook hij is niet de enige.

Het tweede kamp speculeert over verschillende verklaringen, die uiteenlopen van dat de overheid contacten in een doofpot stopt, tot ‘we zijn nog niet voldoende ontwikkeld om contact te leggen’ en we worden in de gaten gehouden maar met rust gelaten.

Overigens is er nog een derde kamp, die stelt dat de wetenschap er bewust een potje van maakt en dat de aarde gewoon zo oud is als in de Bijbel wordt gesteld, namelijk 8.000 jaar.

Lego Mindstorms EV3

Lego heeft met Mindstorms EV3 een nieuw robot-bouwplatform ontwikkeld dat voortborduurt op de eerdere Lego NXT en Lego RCX patronen maar voorzien is van een moderne, flexibelere aanpak. Het systeem bestaat uit een basisdoos voor thuisgebruik of onderwijs, gratis software voor thuisgebruik, licenties voor onderwijsdoeleinden en verschillende uitbreidingsmogelijkheden.

ev3homeedu-featured

Het Lego Mindstorms EV3 platform is voor twee verschillende doelgroepen ontwikkeld: thuisgebruikers en onderwijsgebruikers. Voor deze doelgroepen zijn twee verschillende basissets beschikbaar: de Mindstorms EV3 31313 voor thuisgebruik en de Mindstorms EV3 45544 voor het onderwijs. Het gebruik van beide sets kan echter ook prima omgedraaid worden: de 31313 op scholen en 45544 voor thuis.

De thuisset (31313) komt met bouwontwerpen voor 5 modellen, plus 7 bonusmodellen. De software voor thuisgebruik is vrij te downloaden.

De educatieset (45544) komt met één bouwontwerp, maar er zijn verschillende andere beschikbaar. De software moet gekocht worden.

De sets hebben in grote lijnen vergelijkbare inhoud, hoewel het aantal en type aanvullende stenen verschilt. In termen van sensoren heeft de thuisset een infraroodsensor met afstandsbediening, terwijl de educatieset een ultrasoonsensor en een gyroscoop heeft. Het is mogelijk om de sets aan te vullen: educatieset naar thuisset, of thuisset naar educatieset.

Downloads en verdere ondersteuning:

Virtual Reality met je iPhone

OpenDive_RMX_iPhone4_preview_featured

De Oculus Rift is een virtual reality headset waarmee de drager zich in een 3D wereld waant. Het geheim van deze bril zit in de twee beeldschermen die zich in de bril bevinden en de sensoren die de bewegingen van de gebruiker omzet in beeldveranderingen. Een Oculus Rift kost een flink zak met duiten. Soortgelijke functionaliteit kan echter met veel eenvoudiger middelen worden bereikt: een gemiddelde smartphone voorziet al in de belangrijkste eigenschappen (hoge resolutie beeldscherm, gyroscoop, snelle processor) en die hebben de meeste mensen al. Het enige wat nog mist is een stel lenzen en een geschikte houder om het geheel om het hoofd te bevestigen. De houders-met-lenzen zijn kant-en-klaar te verkrijgen, maar gezien de eenvoudige constructie is dit ook prima te knutselen.

Er zijn verschillende toepassingen voor virtual reality headsets:

  • Films in 3D bekijken
  • Alternate reality immersion, zoals games in 3D spelen of het op afstand door een ruimte heenlopen (virtual property visiting)

De volgende kant-en-klare opties zijn beschikbaar om een iPhone (of andere smartphone) als basis voor een virtual reality headset te gebruiken:

Ook zijn er enkele doe-het-zelf opties, veelal soms als kit verkrijgbaar:

In termen van software zijn verschillende applicaties in de iOS App Store de moeite waard om uit te proberen:

  • The Height (Shoogee, gratis)
  • Refugio3D SpaceStation (Claudio Panzanaro, gratis)
  • Homido 360 VR player (Mathieu Parmentier, gratis)
  • Dive Unity Headtracker (Durovis, gratis)
  • Sky Siege 3D (Simbiotics, € 1,79)

Ik ben een aantal verschillende ontwerpen aan het printen-met-de-3D-printer:

3D ontwerp met Autodesk 123D Design

Tot dusverre was ik niet zo’n held in het ontwerpen van 3D voorwerpen. Ik kan een 3D voorwerp tot in detail voor me zien en desgewenst in perspectief (met pen an papier) schetsen, maar de bediening van 3D ontwerpsoftware hield me tegen om een volwaardig 3D ontwerp te maken. Afgelopen maand heb ik toch maar eens wat tijd gestoken in het onder de knie krijgen van een 3D ontwerp pakket. Ik heb geëxperimenteerd met OpenSCAD en recentelijk 123D Design van Autodesk. Vooral die laatste is gemakkelijk aan te leren. Het verschil tussen OpenSCAD en 123D Design is de bediening: het 3D model wordt in OpenSCAD met scripttaal ontwikkeld en in 123D Design met de muis.Schermafdruk 2014-11-04 09.14.16Om aan de gang te komen heb ik een kunststof beugeltje ontworpen waarmee een kleine videomonitor en een DJI Phantom 2 afstandsbediening met elkaar kunnen worden verbonden. Er zijn al een aantal van dit soort beugeltjes ontworpen, maar geen ervan precies naar mijn smaak of geschikt om zelf te 3D printen. Om wat in de lijn te blijven van de ronde vormen van de afstandsbediening heb ik aan de hand van een bestaande beugel een schets gemaakt van hoe het beugeltje er vanaf de zijkant gezien uit moet zien, met mooie vloeiende lijnen. Deze schets heb ik ingescand en als basis gebruikt voor het 3D ontwerp in 123D Design. Door verschillende vormen samen te voegen en van elkaar af te trekken ontstond het uiteindelijke ontwerp. Opgeslagen als STL en er de 3D printer mee aan het werk gezet. Kind kan de was doen.Schermafdruk 2014-11-04 09.14.38

Google data aggregatie

De recente reactie van Google-CEO Eric Schmidt op de aantijgingen van Apple-CEO Tim Cook zijn bijna lachwekkend in de eenvoud waarmee Schmidt de publieke opinie bespeelt. Kortgezegd stelt Cook dat Apple geen noodzaak ziet in het verzamelen van gegevens van haar gebruikers en Schmidt geeft daarop als reactie dat Google veel zorg besteedt aan het beschermen van de gegevens die Google van internetgebruikers verzamelt. Afgemeten aan de publieke opinie over dit onderwerp snapt de gemiddelde internetgebruiker de betekenis van de uitspraken van beide CEO’s niet.

“Google verzamelt misschien wel wat meer gegevens via hun advertentie netwerk, maar deze gegevens kun je ten alle tijde wissen en zelfs een nieuwe advertentie ID aanmaken en de mogelijkheid tot het niet bijhouden van de gegevens”. (nujij.nl reactie 43)

Uit zo’n reactie blijkt maar weer eens, dat men zich niet realiseert wat precies de omvang van de datacollectie-operatie van Google is. De doelstelling van Google is, om van ieder natuurlijk persoon in de wereld een administratie bij te houden, waar deze persoon op welk moment van de dag was, wat hij of zij daar deed en met wie hij of zij daar was. De belangrijkste reden voor deze doelstelling is, dat op deze wijze nauwkeurig de juiste advertenties kunnen worden aangeboden, waarvoor veel geld wordt betaald door de klanten van Google.

Hieronder wat voorbeelden van data aggregatie door Google.

Maps en bedrijfsadministratie

Bedrijven kunnen gratis hun gegevens aan Google Enterprise doorgeven. Hiernaast heeft Google een uitgebreide administratie van non-profit organisaties. Van alle bedrijven en organisaties is het precieze adres en de geografische locatie bekend. Hiernaast zijn de administraties van de Kamer van Koophandels, internet-ip-adressen, domeinregistraties en telefoongidsen opgenomen. Van ieder IP-adres is hiermee bekend, wie de eigenaar is en waar op de wereld ‘de fysieke voordeur’ zich bevindt dat bij dat IP-adres hoort.

De gratis afgeleide dienst die Google hiervoor biedt is het tonen van restaurants en andere bedrijven en instellingen in Google Maps. De bedrijven die gegevens aanleveren, krijgen inzicht in hoe vaak hun winkels of organisaties zijn gezocht en welke advertenties de interesse van Google Maps gebruikers hadden.

Android

Het besturingssysteem Android wordt door Google gratis aan telefoonfabrikanten geleverd, ondanks het feit dat Google veel kosten maakt voor de ontwikkeling ervan. Het op Linux gebaseerde besturingssysteem heeft een aantal verplichte Google applicaties. Deze applicaties zijn verbonden met de plaatsbepaling van de telefoon en zorgen ervoor dat iedere paar seconden een update aan de Google servers wordt gestuurd. In deze update zitten gegevens van de telefoongebruiker, de ontvangen WiFi hotspots en de precieze geografische locatie.

Doordat Android gratis door Google wordt verstrekt, is er een keur aan goedkope telefoons ontstaan die anders veel meer geld zouden kosten.

Streetview en positiebepaling

Middels Google Streetview en de Android telefoons die iedere paar seconden de precieze locatie van de gebruiker en de op dat moment ontvangen WiFI- en gsm-stations naar Google opstuurt, wordt een database aangelegd van de wereld, de hierin gebruikte IP-adressen en de aanwezige WiFi-accespoints. De verzamelde informatie wordt tevens aan het account van de gebruiker gekoppeld. Daar waar een match ontstaat bij het gebruik van een bekend IP adres wordt ook die link vastgelegd. Hierdoor ontstaat bijvoorbeeld de koppeling tussen natuurlijk persoon en bedrijven en instanties waar deze persoon werkt of klant is.

Doordat Google van iedere WiFi hotspot weet, welke geografische locatie deze heeft en met welke IP-adressen deze is verbonden, kan deze dienst ook teruggeleverd worden aan de internetgebruiker: iedere website kan de locatie (plaats of adres) van de gebruiker opvragen aan de hand van IP-adres of ontvangen WiFi hotspot. Dat is bijvoorbeeld handig om in Google Maps een route tussen een adres en ‘de huidige locatie’ te bepalen.

GMail

Voor Google is de mail die door een internetgebruiker wordt verstuurd om verschillende redenen interessant. Ten eerste is dit, omdat bij het versturen van mail altijd geautoriseerd wordt (gebruikersnaam, wachtwoord) en er altijd gebruik wordt gemaakt van een IP-adres om mail te versturen en te ontvangen. Hierdoor ontstaat er een harde koppeling tussen natuurlijk persoon (de eigenaar van het Gmail account) en het fysieke adres vanwaaruit de mail wordt verstuurd (huisadres, werkadres, of ‘ergens onderweg’). Ten tweede is de mail interessant, omdat hier een sociaal en zakelijk netwerk inzichtelijk wordt. Wie kent deze persoon? Al deze informatie wordt bij het Google account opgeslagen. Ten derde geeft Gmail aan Google de gelegenheid, om met een goed argument de gebruiker de hele dag ‘ingelogd’ te houden tijdens het browsen en automatische van de overige Google diensten gebruik te kunnen maken met hetzelfde account. Hiernaast ‘leest’ Google alle mails om hierin interessante tekstpatronen te herkennen.

De gratis afgeleide dienst is Gmail via het web en Gmail via de apps van mobiele apparaten. Het extra voordeel voor de gebruiker is, dat de gebruiker automatisch in alle Google diensten wordt ingelogd.

Zoeken

Google is groot geworden met haar zoekmachine. Alle websites ter wereld, inclusief de fysieke locaties van de servers waarop deze websites draaien en een volledige administratie van wie er ooit met welke zoekopdracht naar welke website zijn toegegaan, zijn opgeslagen op de zoekmachines van Google. Van een zoekopdracht die een internetgebruiker ingeeft, wordt de zoekopdracht vastgelegd bij het account van die gebruiker, plus de keus die gemaakt is en de websites die hiervoor en hierna zijn bezocht. Ook wordt het fysieke adres en de geografische locatie van de internetgebruiker meegenomen in de zoekopdracht en vastgelegd bij het Google account.

Voor de internetgebruiker levert het zoeken met Google als voordeel op dat er resultaten worden getoond die beter aansluiten bij de behoefte van de internetgebruiker op dat moment.

Browsegeschiedenis

De grootste informatiebron van Google is een voor de gemiddelde internetgebruiker onzichtbare ‘Google Analytics’. Dit is een dienst voor eigenaren van websites, die van Google informatie krijgen over het gebruik van hun website. Hiervoor wordt iedere pagina van hun website voorzien van een klein stukje code, die de raadpleging van die pagina door een internetgebruiker vastlegt. Google kan hiermee vastleggen, welke internetgebruiker op welke plek in de wereld welke webpagina voor hoe lang raadpleegde.

De gratis afgeleide dienst hiervan is Google Analytics voor webmasters, waarmee de webmaster kan zien, uit welke plaats er hoeveel mensen op welke pagina met welke zoekopdracht zijn binnengekomen. Voor de internetgebruiker is er de ‘browsegeschiedenis’, waarmee je kunt zien op welke pagina’s je sinds 1997 bent geweest. Overigens kun je deze browsegeschiedenis uitzetten, maar de registratie hiervan in Google’s eigen database wordt hiermee niet gewist.

Nest en andere internet of things

2014 is het jaar, waarop iedere thermostaat aan het internet wordt gekoppeld, waarschijnlijk gevolgd door de koffiezetapparaten en koelkasten. Met het product Nest begeeft Google zich voor het eerst op grote schaal in de woonkamers.

De afgeleide gesubsidieerde dienst is de goedkope Nest thermostaat, die prijstechnisch zoveel voordeliger is dan iedere andere thermostaat, dat hiermee naar alle waarschijnlijkheid de markt wordt overspoeld.

Is Apple niet even slecht?

Google is niet het enige bedrijf dat data van internetgebruikers verzamelt: Dropbox, Apple, Facebook en anderen doen dat ook. De data aggregatie van Google is echter van een geheel andere orde: waar Apple zijn geld verdient met de verkoop van glimmende gadgets en Dropbox met digitale diensten aan particulieren, verdient Google zijn geld met het tonen van advertenties op de beeldschermen. Zijn voor Apple en Dropbox de gegevens van hun klanten nodig om betalingen te verwerken, is het verzamelen van voldoende gegevens van internetgebruikers van levensbelang om advertenties te kunnen verkopen.

Het verschil is daarom dat voor Google de internetgebruiker het product is en niet, zoals bij de meeste andere bedrijven, de klant. En dat product ‘internetgebruiker’ is voor Google heel veel geld waard: Google’s omzet per internetgebruiker is enkele honderden euro’s per jaar, bijna volledig opgebracht door advertentie-inkomsten. Andere bedrijven, zoals Apple en Dropbox, hebben andere inkomstenbronnen, waardoor het gedetailleerd verzamelen van informatie in het geheel geen rendabele activiteit is en daarom op minimalistische schaal plaatsvindt, in vergelijking met Google.